Podrywanie I Uwodzenie Kobiet Dla Każdego -

Zobacz Jak W Przeciągu Kilku Dni Możesz Oczarować Piękną Kobietę.

Artykuł mojego serdecznego znajomego. Warto przeczytać! Dzięki Bartek;)

Nikt z nas nie lubi uprzedzeń jednak wszyscy jesteśmy uprzedzeni – rzecz o stereotypach

Wprowadzenie

Środowisko, w jakim żyją ludzie jest przedmiotem dziedziny wiedzy, zwanej ekologią człowieka. Zajmują się nimi również takie nauki jak: pedagogika, socjologia i psychologia wychowania. Traktują one środowisko jako podłoże procesów wychowawczych, każda z nich czyni to jednak z odmiennego punktu widzenia.

Socjologia wychowania bada środowisko wychowawcze jako część środowiska społecznego, a jednym z głównych nacisków kładzie na proces socjalizacji stopniowego uspołecznienia jednostki wskutek stereotypów społecznych.

Stereotypy określają świat, prezentując jego ograniczoną wizję, opartą na niewiedzy i niesłusznych opiniach. Te trudne do wykorzenienia przekonania determinują ludzkie postawy np. wobec pewnych grup społecznych, religijnych czy innych narodowości, formułując trwałe, często krzywdzące sądy. Nasuwa się tutaj pytanie, dlaczego człowiek wszystkiemu i wszystkim przypisuje etykiety i segreguje je do odpowiednich szufladek? Już od pierwszych lat życia młody człowiek jest oswajany ze stereotypami. Człowiek jako istota myśląca i pragnąca wiedzy chce wiedzieć wszystko i mieć wyrobione zdanie na każdy temat, jednak nie mamy dziś przecież czasu na rzetelne zgłębianie każdego jego fragmentu. Dzisiejszy świat, w jakim obraca się młoda jednostka ludzka jest zbyt chaotyczny, dlatego człowiek zmuszany jest do stereotypizacji. Stereotypy nabywamy w procesie socjalizacji. Jest on tworem lingwistycznym, więc uczymy się go razem z nauką języka. Mimo że dzisiejszy język gestów może być o wiele bardziej wulgarny i dosadny niż słowa to stereotyp nadal pozostaje tworem słownym — jest przekazywany i określany w słowach. Stereotypy nabywa się bardzo wcześnie. Badania wykazały, że 5 letnie dziecko ma już stereotypy takie jak nastolatek. Rodzice, mimowolnie, wychowując pociechę przekazują jej swój sposób patrzenia na świat. Dzieci, dla których rodzic jest autorytetem, powielają ich zachowania. Można więc pokusić się do tezy, że stereotypy są dziedziczne. Przynajmniej w pierwszym okresie naszego życia, kiedy posiadamy jeszcze zbyt małą wiedzę, aby samemu oceniać otaczający nas świat.

W percepcji młodzieży świat jest nader skomplikowany, aby była możliwa dogłębna interpretacja każdego obiektu. Nie zostaliśmy wyposażeni w umiejętność ogarniania tylu subtelności, niuansów, tylu przemian i kombinacji. Musimy zbudować sobie prostszy model, z którym jesteśmy w stanie się uporać. Nie jest obojętne, w jaki sposób nadajemy sens otaczającemu nas światu zjawisk społecznych, próbujemy nadawać mu sens setki razy dziennie. Kiedy spotkamy kogoś nowego w szkole czy w pracy, formujemy pierwsze wrażenie. Za każdym razem, kiedy wstąpimy do supermarketu, idziemy przejściem między półkami wypełnionymi setkami produktów; każdy z nich występuje w kilku odmianach wytwarzanych przez różne firmy a my musimy starać się wykryć, które są najlepsze. Codziennie podejmujemy decyzje, na kogo głosować, z kim zjeść obiad, komu zaufać, jaki obejrzeć film. Wyniki tych decyzji zależą od tego, jak spostrzegamy i interpretujemy zjawiska społeczne. Wypada więc abyśmy bliżej przyjrzeli się, w jaki sposób konstruujemy nasz świat i jaki nadajemy mu sens.

Określenie pojęcia stereotyp

Zjawisko stereotypizacji jest swoistym uogólnieniem jakie dotyczy grupy ludzi, a polegającym na przypisywaniu identycznych cech niemal wszystkim jej członkom, niezależnie od rzeczywistych różnic jakie istnieją pomiędzy nimi.

Stereotypy dostarczają człowiekowi gotowych interpelacji, a to podsuwa gotowe wyjaśnienia zaistniałych sytuacji np. w sprawach niepowodzeń w życiu. Powstałe w umyśle młodego człowieka stereotypy niestety nie łatwo ulegają zmianom, nawet wówczas gdy napływają nowe sprzeczne z pierwotnym założeniem informacje. W życiu codziennym posługiwanie się stereotypami wcale nie musi przybierać postaci rozmyślnego aktu zniewagi. Albowiem głównej mierze jest to sposób upraszczania obrazu otaczającego świata i każdy człowiek czyni to w mniejszym lub większym stopniu. Należy wziąć pod uwagę fakt, iż stereotypizacja nie zawsze ma charakter emocjonalny, także nie musi zawsze prowadzić do wyrządzenia krzywdy jednostce. Potencjalna szkodliwość skrótów myślowych jest często jawna i oczywista np. wówczas, gdy jednej grupie społecznej przypisujemy zakłamanie, a drugiej lenistwo. Ta potencjalna szkodliwość może przybierać bardziej subtelne formy, czasami może być ukryta w stereotypach o względnie pozytywnym aspekcie. Istotą negatywnej strony stereotypizacji jest to, iż młody człowiek ignoruje nakładanie się podziałów, czyli nie dostrzega się cech indywidualnych jednostki, a przypisuje się jednorodność wobec przynależnej grupy. Za pomocą negatywnych stereotypów, uprzedzeń i dyskryminacji ludzie mają możliwość kształtowania swojej tożsamości zarówno indywidualną, jak i społeczną. Czyniąc z członków grup mniejszościowych kozły ofiarne lub wywyższając swoją grupę ponad inne, młody człowiek może spostrzegać siebie w korzystniejszym świetle. Młodzież, która silnie utożsamia się z własną grupą albo charakteryzuje się osobowością autorytarną, szczególnie często posługuje się stereotypami

i uprzedzeniami, aby zarządzać wizerunkiem własnej osoby. Ponadto po poniesieniu porażki w ważnym przedsięwzięciu ludzie są szczególnie skłonni do faworyzowania własnej grupy oraz do zachowań dyskryminacyjnych. Niestety młodzież o wysokiej samoocenie

częściej niż inni pogardzają członkami obcych grup, czynią to jednak tylko w sytuacji zagrożenia poczucia własnej wartości. Stereotypy z reguły mają szkodliwy wpływ, ponieważ kształtują nasze oczekiwania co do zachowania innych ludzi. Jeżeli te oczekiwania są negatywne, wówczas zaczynamy spodziewać się niepożądanych zachowań ze strony członków obcej grupy. Jeśli do tego są nadmiernie uogólnione przewidujemy, że większość grupy zachowa się tak samo. Jeśli zaś stereotypy są fałszywe przyczyniają się do cierpienia ludzi, którzy są błędnie spostrzegani co prowadzi do nieporozumień i konfliktów.

W długiej perspektywie stereotypy są najbardziej przydatne wówczas, gdy okazują się wystarczająco trafne – czyli kiedy opisują rzeczywiste cechy członków danej grupy. Na szczęście wiele spośród naszych stereotypów zawiera w sobie wiele prawdy. Chociaż czasami

stereotypy nie doceniają lub przeceniają pewne różnice, eksperci odkryli, iż w większości przypadków są one dość trafne. Przykładem tego jest wyrażanie opinii, iż mężczyźni są z reguły bardziej agresywni niż kobiety. Istotnym aspektem jest tutaj spostrzeganie grup obcych jako jednorodne, czyli tendencji do przeceniania wzajemnych podobieństw pomiędzy członkami danej grupy. Ponieważ zwykle nie doceniamy innych ras, nie potrafimy ich zbyt dobrze rozpoznać. Ludzka skłonność do przeceniania jednorodności obcych grup spełnia pożyteczną funkcję, a mianowicie ułatwia nam stereotypizację innych. Formułowanie i wykorzystywanie prostych, jednorodnych stereotypów zapewnia nam oszczędność poznawczą szczególnie, jeśli owe stereotypy są wystarczająco trafne.

Dzięki temu możemy przeznaczać ograniczone zasoby poznawcze na inne zadania. Stereotypy są użyteczne także dlatego, iż przychodzą nam do głowy z niezwykłą łatwością. Stereotypizacja wynika w głównej mierze ze zjawiska, jakim jest atrybucja. Wówczas, gdy zaliczymy już daną osobę do jakiejś obcej grupy, szybko zaczniemy ją spostrzegać zgodnie z ogólnym obrazem owej grupy. Jak się okazuje stereotypy w wielu sytuacjach odgrywają ważną rolę. Dostarczają wskazówek, które pozwalają młodemu człowiekowi kształtować interakcje z lekarzami, księgowymi, osobami w depresji, pomagają identyfikować się z przynależną grupą.

Kiedy używamy stereotypów

Posługiwanie się stereotypami jest szczególnym przypadkiem atrybucji, czyli sposobami, jakimi posługujemy się w celu wyjaśnienia przyczyn zachowań zarówno własnych jak i zachowań innych ludzi. Proces ten zachodzi wówczas, gdy dochodzi do jakiegoś zdarzenia, to świadomie lub nie zmusza nas do przypisania temu zdarzeniu rzeczywistą w naszym mniemaniu przyczynę. Wtedy zaczynamy wysnuwać wnioski, co do przyczynowości danego zdarzenia, właśnie te wnioski noszą nazwę atrybucji. Zjawisko to nasila się zwłaszcza w sytuacjach niejednoznacznych, młodzi ludzie są wówczas bardziej skłonni do dokonywania atrybucji, które są zgodne z ich poglądami. Należy jednak podkreślić to, iż interpretacje przyczynowe, jakich używamy przy dokonywaniu atrybucji bywają trafne lub błędne. Wynika to głównie z tego, że nie znamy przyczyn zdarzeń lub zachowań drugiej jednostki ludzkiej.

Jednym z najbardziej interesujących przejawów stereotypizacji jest postrzeganie różnic płciowych. W powszechnym mniemaniu uważa się, iż kobiety przejawiają większą opiekuńczość i mniejszą asertywność. Przyjmując, że ten rodzaj procesów działa na

poziomie jednostki, wyobraźmy sobie, jakie problemy i z jakim stopniem skomplikowania pojawiają się, gdy nadgorliwie popełniamy podstawowy błąd atrybucji wobec całej grupy ludzi, zwłaszcza grupy obcej. To zjawisko zwie się krańcowym błędem atrybucji. Atrybucje z dyspozycji łatwo zaobserwować w działaniu. Wskazują one, iż o kobietach sądzi się, iż są genetycznie bardziej podatne na wychowanie i mniej asertywne niż mężczyźni, ponieważ

tradycyjnie przeznaczano im role gospodyń domowych. Dlatego w atrybucjach dotyczących kobiet istnieje tendencja do odwoływania się do dyspozycji np. podatne na wychowanie, podporządkowujące się. Zaś sytuacyjne uzasadnienia ich zachowania (wymogi i ograniczenia roli gospodyni domowej) są ignorowane albo po prostu nie zauważane. Wśród młodzieży amerykańskiej rozpowszechniony jest także stereotyp czarnoskórych Amerykanów i Latynosów, przypisujący im agresywność i skłonność do stosowania przemocy taka postawa rodzi bardzo silną ątrybucję z dyspozycji. Stereotypy odzwierciedlają przekonania kulturowe są one opisami ludzi należących do różnych grup obcych, które są szeroko znane wielu członkom społeczności. Nie jest obcy, na przykład, stereotyp kobiety kierowcy. Nawet jeśli nie uznajemy owych stereotypów, to o nich wiemy. Interesujący element jest tutaj związany z poznawaniem społecznym, a mianowicie, jeśli znamy jakiś stereotyp, to nawet wówczas wpływa to na procesy poznawcze odnoszące się do osoby, która jest obiektem owego stereotypu, nawet jeśli go człowiek nie uznaje. Wszystko, co jest aktywizowane przez stereotyp, może mieć krańcowo odmienne konsekwencje dla sposobu spostrzegania poszczególnych członków grupy obcej.

Badania i analiza procesu stereotypizacji

_{Rozpowszechniony pogląd na procesy poznawcze u ludzi głosi, iż posiadają one charakter racjonalny, że każda jednostka ludzka dokłada wszelkich starań, aby mieć słuszność i wyznawać poprawne poglądy i przekonania. Jednym z głównych rzeczników tego poglądu na ludzkie myślenie byli filozofowie. Dzięki czemu, można ustalić co jest dobre, a co złe. W czasach bardziej współczesnych psycholodzy społeczni, wysunęli nieco bardziej złożony pogląd na racjonalność ludzkiego myślenia, tzn. ludzie starają się funkcjonować jak naiwni naukowcy. W celu wyjaśnienia danego zdarzenia czy zjawiska naukowcy szukają współzmienności w uzyskanych przez siebie danych, tzn. starają się znaleźć przypadki, gdzie X poprzedza Y i zawsze zmienia się wraz z Y i tylko z Y, aby dojść do wniosku, że X powoduje Y. Ludzie szukają trzech informacji:}

1. _{Konsekwencji działania danej osoby – czy zawsze zachowuje się w ten sposób;}

2. _{Powszechności – czy inni zachowują się w ten sposób w takiej samej sytuacji;}

3. _{Specyficzności – czy jest jedyną osobą zachowującą się w ten sposób.}

_{Należy więc zwrócić uwagę na to w jaki sposób i z jakim skutkiem kategoryzujemy zdarzenia i osoby. Kategoryzacja ma przywołać na myśl pewien zbiór specyficznych danych, czyli stereotypów, które następnie kierują naszymi oczekiwaniami. Na przykład każde ze słów prawdopodobnie przywodzi człowiekowi na myśl pewne bardzo swoiste znaczenia. Gdy dokonujemy kategoryzacji danej osoby lub zdarzenia używając jednego z wyżej wymienionych terminów, wówczas nasze oczekiwania dotyczące przyszłych interakcji opieramy na towarzyszących temu terminowi stereotypach.}

_{Można wyróżnić trzy techniki pomiaru stereotypów. Pierwszą z nich jest opracowana przez Katza i Braly`ego skala przymiotnikowa. Służy ona do wykrywania stopnia rozpowszechnienia opinii na temat grupy obcej. Z obszernej listy przymiotników respondenci wybierają te, które w ich przekonaniu charakteryzują członków innej grupy. Na stereotyp składają się cechy wskazane przez największą liczbę uczestników eksperymentu. Najbardziej rozpowszechniona jest jednak inna technika, a mianowicie metoda procentowa. Polega ona na określaniu na ile rozpowszechniony w danej grupie jest zestaw pewnych cech. Respondenci otrzymują obszerną listę przymiotników i proszeni są o wskazanie, jaki procent członków obcej grupy obdarzony jest każdą z tych cech. Za stereotyp uznaje się zbiór właściwości, które zdaniem badanych są charakterystyczne dla najwyższego odsetka grupy. Trzecia technika, metoda stopy diagnostyczności pozwala ustalić te cechy, które wyróżniają członków danej grupy spośród wszystkich ludzi. Podobnie jak w przypadku metody procentowej respondenci podają jaki odsetek członków pewnej grupy charakteryzuje się każdą z cech figurujących na otrzymanej liście. Następnie określają ile procent ludzi w ogóle ma te właściwości. Dla każdej cechy oblicza się później stopę diagnostyczności wskazującą, w jakim stopniu grupa w przekonaniu badanych różni się od innych. Cechy o najwyższej stopie diagnostyczności składają się na stereotyp.}

_{Sposób, w jaki spostrzegają się dwie grupy społeczne jest w znacznym stopniu zdeterminowany przez ich role społeczne, a zwłaszcza przez pozycję w hierarchii dominacji. Oczywistym przykładem sytuacji, w której dwie grupy zajmują ściśle określone pozycje społeczne jest relacja pan – niewolnik Do dziś przetrwało wiele z dawnych uprzedzeń.}

_{Jak to możliwe? Po pierwsze dzieje się tak za sprawą rzadkich kontaktów pomiędzy grupami. Jeśli grupy się nie stykają stereotypy wywodzące się z przeszłości są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Drugim czynnikiem są pewne podstawowe mechanizmy psychologiczne sprzyjające utrzymywaniu stereotypów nawet w obliczu zmian w relacjach międzygrupowych. Etykietowanie grupowych różnic i podobieństw jest procesem złożonym podlegającym interesującym zniekształceniom. Rozpatrując różnice pomiędzy grupami ludzie skłonni są podkreślać te cechy, które pozwalają im spostrzegać grupę własną jako górującą nad grupą obcą. Członkowie grupy mają tendencję do wybierania pozytywnych określeń, które mówią o cechach charakterystycznych dla grupy własnej, negatywnych zaś, gdy opisują przeciwne cechy typowe dla obcych. Tendencyjne etykietowanie nie ogranicza się do szufladkowania całych grup. Ma również miejsce w trakcie interakcji z poszczególnymi członkami obcych grup. Kiedy członek własnej grupy zrobi coś dobrze zachowanie to wyjaśniane jest przeważnie jakimiś pozytywnymi cechami. Jeśli jednak równie dobrze spisze się członek grupy obcej ludzie tłumaczą to okolicznościami zewnętrznymi.}

_{Jako obserwatorzy często tracimy z oczu fakt, że każda jednostka odgrywa wiele ról społecznych, chociaż my możemy obserwować tylko jedną z nich. Z tego powodu przy wyjaśnianiu zachowania danej osoby łatwo można nie zwrócić uwagi na doniosłe znaczenie ról społecznych. Rzecz w tym, że niektóre role społeczne przyczyniają się do stosowania zachowań z jednej części tego repertuaru; inne prowadzą do zachowań z innej części. Ludzie popełniają podstawowy błąd atrybucji, gdy zakładają, że obserwowane przez nich zachowanie wynika wyłącznie z pewnych cech osobowości. Podstawą błędu atrybucji jest zdecydowanie sposób, w jaki człowiek postrzega wymagania swej roli społecznej. Nie oznacza to, że osobowość jest nieistotna. Jednakże uznanie, że jednostka jest silna lub miła byłoby ignorowaniem wpływu roli społecznej.}

_{Inny błąd powszechnie występujący w otoczeniu znany jest jako błąd działającego – obserwatora. To skłonność działających do przypisywania własnych działań czynnikom sytuacyjnym, podczas gdy obserwatorzy skłonni są przypisywać te same działania stałym dyspozycjom osobowościowym osób działających. Na przykład jedna osoba spędza dużo czasu na plaży bo jest piękna pogoda, inna zaś spędza dużo czasu przed komputerem, gdyż jest próżniakiem. Błąd ów polega na tym, iż sobie przyznajemy prawo interpretowania wątpliwości na swoją korzyść, swoje zachowanie tłumaczymy przyczynami sytuacyjnymi. Innej osobie nie przyznajemy takiego prawa i tłumacząc jej zachowanie popełniamy podstawowy błąd atrybucji. Błąd działającego, czyli obserwatora jest uzależniony od tego, na czym skupia się uwaga danej osoby. Zwykle koncentruje się na otoczeniu i na przyszłej historii. z drugiej strony uwaga obserwatora jest zawsze skupiona na osobie działającej, dlatego też obserwator może nie zdawać sobie sprawy z historycznych i środowiskowych powodów, z których osoba ta zrobiła to, co zrobiła.}

_{Struktura uprzedzeń}

_{Strukturę stereotypową możemy przedstawić za pomocą modelu sieci skojarzeniowych. Zakłada on, że poszczególne informacje tak zwane węzły są ze sobą połączone tworząc sieć. Łącza pomiędzy węzłami mogą się różnić pod względem siły, a zatem niektóre pary węzłów są ze sobą mocniej związane niż inne. Węzły w sieci stereotypowej reprezentują trzy podstawowe typy informacji:}

1. _{Cechy definiujące kategorię to kryteria determinujące przynależność do grupy;}

2. _{Cechy charakterystyczne nie definiujące kategorii ale z nią związane; najważniejszymi elementami stereotypu są cech kojarzone z kategorią;}

3. _{Egzemplarze to członkowie kategorii.}

_{Przetwarzanie informacji na temat kategorii społecznej może uruchomić łańcuch powiązanych ze sobą wydarzeń, które potwierdzają istnienie stereotypowych cech kojarzonych z daną grupą. Na proces potwierdzania oczekiwań składają się trzy etapy:}

1. _{Nabywanie informacji potwierdzających stereotyp; ludzie szukają informacji najbardziej istotnych przy podejmowaniu decyzji, czy druga osoba ma daną cechę lub próbują znaleźć informacje potwierdzające ich z góry wyrobione przekonania; skłonność do poszukiwania informacji diagnostycznych sprzyja formułowaniu trafnych sądów na temat cech innych ludzi, natomiast skłonność do poszukiwana dowodów potwierdzających oczekiwania może prowadzić do stronniczych opinii o cudzych cechach to znaczy do opinii zgodnych ze stereotypem, ludzie są prawdopodobnie nieświadomi swojej stronniczości podczas gromadzenia informacji, nawet jeśli za zebranie obiektywnych danych czeka nagroda, badani wciąż skłonni są je zniekształcać;}

2. _{Tendencyjne przetwarzanie informacji; na tym etapie widoczny staje się wpływ oczekiwań na poznawcze przetwarzanie zaobserwowanego zachowania, jest to bardziej pasywny proces obserwowania innych czy odbierania informacji na ich temat, kiedy stereotyp zostanie zaktywizowany człowiek skłonny jest skupić się na przetwarzaniu zgodnych z nim informacji, a w rezultacie widzi to co chce zobaczyć, człowiek poświęca więcej uwagi faktom potwierdzającym jego oczekiwania i z reguły zapamiętuje je lepiej niż informacje sprzeczne ze stereotypem;}

3. _{Samospełniające się proroctwo; zachowania wynikające z tego etapu często wywołują u drugiej osoby takie reakcje, które potwierdzają oczekiwania}

_{Stereotyp można zmienić modyfikując elementy stereotypowej sieci skojarzeniowej. Aby to zrobić człowiek musi dysponować dostatecznymi zasobami poznawczymi umożliwiającymi przetwarzanie informacji związanej ze stereotypami. Sytuacja ta wymaga jednak niezwykle dużego wysiłku poznawczego. Budowa korzystnego stereotypu polega na wzmocnieniu lub tworzeniu połączeń pomiędzy węzłem odpowiadającym danej grupie, a węzłem reprezentującym pozytywne cechy. Więzi między węzłami można utrwalać. Istniejące korzystne skojarzenia można też potęgować tworząc pozytywny nastrój w trakcie interakcji międzygrupowych. Nowe pozytywne cechy mogą zostać włączone do stereotypu dzięki uzyskaniu od innych informacji na temat danej grupy lub za sprawą pośrednich doświadczeń z jej przedstawicielami. Dodanie pozytywnej cechy drogą bezpośredniego doświadczenia wymaga spełnienia trzech warunków:}

1. _{Związane z cechą zachowanie powinno zostać zakodowane;}

2. _{Dokonanie atrybucji wewnętrznej;}

3. _{Dana cecha musi zostać powiązana z węzłem grupowym.}

_{Proces osłabiania skojarzeń istniejących miedzy węzłem grupowym a cechami negatywnymi jest bardziej złożony niż wzmocnienie połączeń z cechami pozytywnymi. Wymaga to przezwyciężenia skłonności do wyszukiwania i faworyzowania dowodów potwierdzających stereotyp. Jedną ze skutecznych technik jest nakłanianie ludzi, by świadomie analizowali cechy sprzeczne z ich oczekiwaniami, aby analizowali, w obecności drugiej osoby różnych możliwości reakcji, zachęcać do kształtowania adekwatnego wrażenia lub stwarzać warunki niewymagające intensywnego przetwarzania innych informacji. Można też zniechęcać ich do wyszukiwania dowodów podważających oczekiwania.}

_{Jeżeli dowód podważający stereotyp ma charakter pozytywny to osoby będące w dobrym nastroju będą bardziej skłonne zwrócić na niego uwagę oraz zakodować go sobie i przypominać.}

_{Próby zmieniania stereotypów mogą być hamowane przez skłonność do formułowania samo spełniających się proroctw. Jeśli stereo typizowana osoba uświadamia sobie cudze oczekiwania, może skutecznie im przeciwdziałać.}

_{Wpływ negatywnych oczekiwań może zostać zniesiony, jeśli ludzie hołdujący stereotypowi starają się zdobyć sympatię innych.}

_{Jak wykazują badania zjawisko stereotypizacji dotyczy również ludzi posiadających znaczny poziom wykształcenia.}

Tożsamość społeczna

Istnieje kilka różniących się w założeniach, znaczących teorii posługujących się kategorią tożsamości społecznej. Należy zdawać sobie sprawę, że wybór spośród nich powinien być uwarunkowany pytaniami, jakie stawiamy. Trzeba spytać o stopień ogólności poszczególnych teorii tożsamości społecznej w świetle danych nad odmiennością kultur kolektywistycznych i indywidualistycznych.

Podstawą rzeczywistości społecznej człowieka są grupy. Człowiek dokonuje zatem kategoryzacji otaczającej rzeczywistości także, a może przede wszystkim w zakresie społecznym – grupowym. Podstawową motywacją człowieka jest posiadanie pozytywnej samooceny. Wyraża się ona m.in. poprzez dążenie do pozytywnej tożsamości grupowej – przynależności do grup, posiadających pozytywne atrybuty i w porównaniach społecznych, na ważnych wymiarach, wypadających lepiej od innych grup. Związek dążenia do pozytywnej samooceny ze stereotypizacją społeczną i tożsamością społeczną można przedstawić jako łańcuch przyczynowo-skutkowy.

Kategoryzacja wytwarza niemal automatycznie dwa efekty:

1. Efekt akcentuacji – zakłócenia w spostrzeganiu – wzmacnianie różnic między-kategorialnych oraz wzmacnianie podobieństw wewnątrz-kategorialnych

2. Faworyzowanie własnej grupy kosztem grupy obcej związane z ewaluacyjnym i behawioralnym różnicowaniem pomiędzy kategoriami.

Teoria realnego konfliktu Sherifa. W swoim badaniu Sherif stara się – w poszukiwaniu tych minimalnych warunków, stworzyć sytuację, w której nie istnieje konflikt między grupami, nie istniał też w przeszłości. Ponadto członkowie grup są anonimowi, zarówno w grupie własnej, jak i obcej. Nie istnieją też żadne bezpośrednie interakcje pomiędzy nimi. Jedynym warunkiem, który wobec tego pozostawiono, z intencją kolejnego dodawania do niego innych warunków tak, aby można było określić pulę minimalnych warunków, była kategoria grupowa – przynależność do sztucznie powołanej grupy, stworzonej w oparciu o trywialne kryteria (preferencje plastyczne, spostrzeganie liczby kropek, bądź – kryterium czysto losowe).

Członkowie tak stworzonych grup stawali przed zadaniem rozdysponowywania dóbr – podziału punktów pomiędzy członków grupy własnej i obcej.

Dysponując czterema możliwymi strategiami rozdziału dóbr, najczęściej wybierali strategię maksymalizacji różnicy na rzecz grupy własnej, nie tylko faworyzującej tę grupę, ale też aktywnie dyskryminującej grupę obcą.

Strategię tę można uznać za przejaw tendencji do dokonywania różnicowania społecznego, w celu stworzenia jak największego dystansu pomiędzy grupą własną i obcą, zarazem jak najbardziej korzystnego dla grupy własnej, bo umożliwiającego dokonywanie korzystnych porównań społecznych zabezpieczających pozytywną tożsamość grupową i samoocenę jednostki.

We współpracy z Turnerem Tajfel stworzył integrującą teorię konfliktu międzygrupowego. Niezwykle interesujące są ich analizy realnych sytuacji społecznych, w których dokonuje się dyskryminacja. Dzieje się to przede wszystkim pomiędzy grupami o odmiennym statusie społecznym. W teorii tej analizowano konsekwencje istnienia tzw. nietrwałej tożsamości społecznej, czyli tożsamości z jakiegoś powodu zagrożonej, uwzględniając rolę dwóch czynników: mobilności społecznej (społeczna mobilność przeciw zmianie społecznej) oraz statusu grupy odniesienia (mniejszościowa – większościowa).

Przynależność do grupy o niskim statusie stanowi zagrożenie dla pozytywnej tożsamości społecznej i samooceny. Dlatego wówczas, jeśli jest to możliwe opuszcza się taką grupę, dążąc do członkostwa w bardziej satysfakcjonującej grupie. Najczęściej jednak mobilność społeczna jest ograniczona i gdy wówczas pojawia się problem zagrożenia pozytywnej tożsamości, to jej obrona wymaga zmiany społecznej. Może się to zdarzyć także, choć znacznie rzadziej w przypadku przynależności do grupy o wysokim statusie. Np. gdy jej status jest zagrożony z zewnątrz, albo, gdy system wartości (ideologia) jest konfrontowana z nowym systemem wartości (np. kwestionowanie niewolnictwa). W takiej sytuacji pojawiają się ideologie próbujące w bardziej akceptowalny sposób uzasadniać rozdźwięk w systemach wartości (np. niewolnicy są jak dzieci, trzeba się nimi opiekować – to chrześcijański obowiązek).

W przypadku przynależności do grupy mniejszościowej o niskim statusie, której jednak nie można w istniejących warunkach opuścić, możliwe są różne strategie pozwalające na tworzenie pozytywnej tożsamości grupowej.

1. Upodobnianie do grupy dominującej (naśladowanie stylu bycia Białych przez Czarnych, wybielanie skóry, prostowanie włosów).

2. Reinterpretacja istniejących cech grupy własnej, tak aby uczynić je wartościami np. hasło: „czarne jest piękne”.

3. Kreowanie nowych, korzystnych dla własnej grupy, wymiarów dla porównań społecznych, przypisywanie sobie gorszych cech na pewnych wymiarach – mniej ważnych, ale za to na wymiarach najważniejszych grupa obce jest tych cech pozbawiana w porównaniu z grupą własną.

Przeciwdziałanie stereotypom

Czasem jednak ludzie, którzy żywią wobec siebie antagonizm po krótkim czasie taka postawa może ulec głębokiej zmianie. Ważnym elementem jest tutaj działanie oparte na hipotezie ignorancji. Gdyby ludzie doskonale znali członków przeciwnych grup wówczas nie dochodziłoby to zjawiska stereotypizacji. Zadana jednostka ludzka nie przejawiałaby dyskryminacji wobec innych ludzi. Wydaję się, iż umieszczenie członków różnych grup w jednym miejscu oraz przekazywanie zgodnych z prawdą informacji na temat innych grup mogłoby wówczas dojść do zaniku jakichkolwiek uprzedzeń. Rzeczywiście, istnieją przesłanki, aby sądzić, że sam kontakt i edukacja mogłyby osłabić antagonizmy międzygrupowe. Zarówno kontakt, jak i edukacja mogłyby uzmysłowić ludziom, że są podobni do członków innych grup.

Dzięki temu członkowie obcych grup mogliby się wydać bardziej sympatyczni, zmalałaby użyteczność podziałów na grupę własną i obcą oraz obniżyłoby się napięcie, jakie ludzie odczuwają czasami w kontakcie z obcymi. Ludzie mogliby się także dowiedzieć, że członkowie innych grup nie są jednakowi, co ograniczyłoby przydatność szerokich, prostych stereotypów. Niestety czasem nawet ta sama lokalizacja wrogich wobec siebie grup nie przynosi pożądanych efektów. To samo dotyczy przekazu pozytywnych informacji Jesteśmy przeciwnej grupie. Takie zachowanie ludzi wynika z tego, iż wynika to z logicznej oceny członków grup obcych. Ta nieuzasadniona z logicznego punktu widzenia wrogość wynika również z emocji, jakie są odczuwane wobec grup przeciwnych. Hipoteza ignorancji nie docenia faktu, iż stereotypy, uprzedzenia czy dyskryminacja służą zaspokajaniu ważnych potrzeb. Nie oznacza to, że kontakt i edukacja są bezużyteczne. Przeciwnie, kontakt interpersonalny może skutecznie osłabiać uprzedzenia i stereotypy między grupowe, jednak tylko w odpowiednich warunkach.

Pożądane skutki może natomiast przynieść strategia przeciwdziałania uprzedzeniom,

stereotypom i dyskryminacji, odwołująca się do celów. Takie podejście uwzględnia dwa

dowiedzione fakty. Po pierwsze, uprzedzenia, stereotypy i dyskryminacja służą istotnym

celom. Jak już wiemy, dyskryminowanie członków innych grup może, na przykład, pomóc nam w zdobywaniu zasobów ekonomicznych dla własnej grupy. Po drugie, pewne cechy osób i sytuacji nadają owym celom szczególne znaczenie. I tak, na przykład, dążenie do zapewnienia korzyści członkom własnej grupy jest silniejsze u pewnych osób posiadających potrzebę dominacji w społeczeństwie, oraz w pewnych okolicznościach np. wówczas, gdy dochodzi do walki o dobra materialne. Jednym ze sposobów zmiany nastawienia wobec innych grup jest zmiana cech danej jednostki społecznej. Pomocne w tym przypadku jest obniżenie napięcia pomiędzy poszczególnymi członkami grup. Albowiem niepokój oraz strach są jednym z czynników wywołujących uprzedzenia oraz stereotypizację. Następnie istnieje możliwość zmiany właściwości zaistniałej sytuacji. Należy wówczas w grupie stworzyć atmosferę, w której hołduje się rozwiązywanie konfliktów, a także propagować normy przeciwne uprzedzeniom. Można przedstawić ludziom odmienne sposoby osiągania celów. Jak wiadomo jednostka ludzka często przedstawia innych w gorszym świetle pokazując iż posiada większą wartość budując tym samym wyższą samoocenę.

Istota tego problemu polega na tym, iż należy poprawić samopoczucie wówczas zjawisko poniżania nie będzie miało miejsca. Tak, więc skuteczne zaspokajanie potrzeb okazuje się być jednym ze sposobów zapobiegania stereotypizacji. Powinno się także dążyć do zaktywizowania celów, jakie są niezgodne z e stereotypami. Dzięki zasiewaniu empatii, słuszności, sprawiedliwości i wzajemnemu zrozumieniu. Ludzie, którym rzeczywiście zależy na słuszności swoich poglądów w stosunku do drugiej osoby często wychodzą poza granice stereotypów i uprzedzeń. Tym bardziej, iż jednostki ludzkie uważają siebie za sprawiedliwe i odnoszące się z empatią wobec innych, tak, więc są zdolni do wyrzeczenia się wszelkich uprzedzeń wobec innych. Ludzie młodzi przejawiają większą tolerancję, wówczas, gdy współodczuwają empatię z innymi grupami. Objawia się to wtedy, gdy młodzież próbuje spoglądać na świat z perspektywy drugiej osoby. Ważne jest, aby członkowie grup zaprzeczali negatywnym stereotypom. Ludzie chętni akceptują inne grupy wówczas, gdy reprezentują postawy, które są pożądane ze społecznego punktu widzenia. Dlatego powstający kontakt między grupami powinien odbywać się przy aprobacie lokalnych autorytetów i norm społecznych. Istotnym elementem w przeciwdziałaniu uprzedzeniom jest jednakowy status grup.

Co więcej kontakt miedzy poszczególnymi członkami grupy powinien zachodzić dzięki bezpośrednim relacjom, dzięki temu możliwe jest dostrzeżenie pewnych podobieństw pomiędzy poszczególnymi członkami. Taka postawa sprzyja nawiązywaniu przyjaźni i bliższych kontaktów. Następnie kontakt, jaki powstaje pomiędzy jednostkami powinien być zdecydowanie nagradzający. Praca, która kończy się odpowiednią gratyfikacją może zmienić przekonanie o innych członkach grupy. Wynikiem tego jest zmiana negatywnych stereotypów.

Współpraca pomiędzy członkami grup może okazać się bardzo pomocna, zwłaszcza oddziałuje to na młodego człowieka takie zachowanie jest ściśle pożądane w klasie szkolnej. Jest to swoista motywacja, aby trafniej oceniać członków grup obcych. Dzięki temu możliwe jest obniżenie rywalizacji pomiędzy grupami.

Podsumowanie

Człowiek jest istotą najwyższego rzędu, dlatego powinniśmy szanować siebie nawzajem, korzystać z tej wspaniałej różnorodności, jaka jest w każdym z nas. Jesteśmy ludźmi. Rządzimy tym światem, przekształcamy go, dostosujemy do siebie, a trywialnych stereotypów nie umiemy zwalczyć? Czy na tyle już zobojętnieliśmy? Sekret tkwi w otwartości, ciekawości, chęci poznania. Jak coś odkrywamy, to wiemy, nie ma fałszywego obrazu, nie ma tego uproszczenia Z każdą niesprawiedliwością warto walczyć, nieważne czy jest drobiazgiem. Życie nie jest po to, żeby przez nie przejść.